Unieważnienie postępowania – jak przygotować uzasadnienie z art. 255 PZP?

Unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest instytucją o szczególnym znaczeniu praktycznym i prawnym. Z jednej strony chroni interes publiczny i środki finansowe zamawiającego, z drugiej – może prowadzić do sporów i odwołań ze strony wykonawców. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (PZP), zamawiający unieważnia postępowanie w przypadkach określonych w ustawie. Prawidłowe przygotowanie uzasadnienia unieważnienia jest kluczowe dla legalności decyzji zamawiającego oraz minimalizacji ryzyka skutecznych odwołań. Jak przygotować uzasadnienie zgodne z art. 255 PZP? Dowiedz się więcej na ten temat właśnie tutaj!

Przesłanki unieważnienia postępowania – co wynika z art. 255 PZP i przepisów powiązanych?

Art. 255 PZP zawiera katalog przesłanek, których zaistnienie obliguje zamawiającego do unieważnienia postępowania. Do najważniejszych należą:

• brak złożenia żadnej oferty lub wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu (art. 255 pkt 1 PZP),
• wszystkie oferty lub wnioski zostały odrzucone (art. 255 pkt 2 PZP),
  cena lub koszt najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (art. 255 pkt 3 PZP),
• wystąpienie istotnej zmiany okoliczności powodującej, że prowadzenie postępowania lub 
• wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym (art. 255 pkt 6 PZP),
  inne przesłanki określone w ustawie, np. art. 256 PZP (brak środków finansowych), art. 257 PZP (niemożność zawarcia umowy z przyczyn leżących po stronie zamawiającego), art. 258 PZP (naruszenie przepisów uniemożliwiające zawarcie ważnej umowy).

W orzecznictwie KIO (np. wyrok KIO 1222/21) podkreślono, że przesłanki unieważnienia mają charakter enumeratywny i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Zamawiający nie ma swobody w unieważnianiu postępowania poza przypadkami przewidzianymi w ustawie.

Jak napisać uzasadnienie unieważnienia postępowania, żeby ograniczyć ryzyko odwołania?

1. Precyzyjne wskazanie podstawy prawnej
   Uzasadnienie musi jednoznacznie wskazywać konkretną przesłankę unieważnienia, powołując się na odpowiedni przepis PZP (np. art. 255 pkt 3 PZP).
2. Opis stanu faktycznego
   Zamawiający powinien szczegółowo opisać okoliczności faktyczne, które doprowadziły do zaistnienia przesłanki unieważnienia (np. brak ofert, przekroczenie budżetu, zmiana interesu publicznego).
3. Uzasadnienie związku między stanem faktycznym a przesłanką ustawową
   Należy wykazać, w jaki sposób konkretne okoliczności spełniają przesłankę ustawową. Przykładowo, w przypadku unieważnienia z powodu interesu publicznego (art. 255 pkt 6 PZP), uzasadnienie musi wykazać, że zmiana okoliczności jest istotna, nieprzewidywalna i wpływa na celowość realizacji zamówienia.
4. Transparentność i kompletność
   Uzasadnienie powinno być kompletne, logiczne i zrozumiałe dla wykonawców oraz organów kontrolnych. W orzecznictwie KIO (np. wyrok KIO 1842/19) wskazano, że lakoniczne lub ogólnikowe uzasadnienie może być podstawą do uwzględnienia odwołania wykonawcy.
5. Odniesienie do dokumentacji postępowania
   Warto powołać się na konkretne dokumenty, protokoły, korespondencję czy inne dowody potwierdzające zaistnienie przesłanki unieważnienia.

Jakie błędy przy unieważnieniu postępowania najczęściej prowadzą do sporu?

W tym zakresie należy wskazać na 4 konkretne przesłanki:

• Brak precyzyjnego wskazania przesłanki ustawowej – ogólne powołanie się na “interes publiczny” bez wykazania istotnej zmiany okoliczności jest niewystarczające.
• Niedostateczne uzasadnienie stanu faktycznego – brak szczegółowego opisu okoliczności prowadzi do zarzutu arbitralności decyzji.
• Naruszenie zasady transparentności – niejasne lub niepełne uzasadnienie może być podstawą skutecznego odwołania.
• Niewłaściwe powołanie się na przesłanki fakultatywne jako obligatoryjne – zamawiający musi rozróżniać, które przesłanki mają charakter obligatoryjny, a które fakultatywny.

Co o unieważnieniu postępowania mówi orzecznictwo KIO i doktryna?

W orzecznictwie KIO podkreśla się, że uzasadnienie unieważnienia musi być konkretne, szczegółowe i odnosić się do rzeczywistych okoliczności sprawy. W wyroku KIO 1842/19 Izba stwierdziła: „Uzasadnienie unieważnienia postępowania powinno być na tyle szczegółowe, aby wykonawca mógł zweryfikować prawidłowość decyzji zamawiającego.”

Doktryna (A. Wiktorowski, w: Prawo zamówień publicznych. Komentarz, LEX/el. 2024) wskazuje, że prawidłowe uzasadnienie unieważnienia jest jednym z najważniejszych elementów ochrony interesów zamawiającego i wykonawców oraz minimalizacji ryzyka odwołań.

Potrzebujesz wsparcia przy unieważnieniu postępowania w PZP?

Jeżeli przygotowujesz uzasadnienie unieważnienia postępowania, odpowiadasz na zarzuty wykonawcy albo chcesz ocenić, czy w Twojej sprawie rzeczywiście istnieje podstawa z art. 255 PZP, pomoc prawnika od zamówień publicznych może realnie ograniczyć ryzyko błędu. W takich sprawach często nie chodzi tylko o sam przepis, ale o sposób opisania stanu faktycznego, powiązanie go z dokumentacją i obronę decyzji przed KIO. Dobrze przygotowana analiza jeszcze przed publikacją informacji o unieważnieniu może oszczędzić Ci odwołania, czasu i problemów na dalszym etapie postępowania. W tym zakresie zachęcam do kontaktu. Przeanalizuję Twoją sprawę i postaram się zasugerować rozwiązanie dostosowane do Twoich potrzeb. Prześlij mi wszelkie niezbędne informacje mailowo: kamil.hupajło@khg.pl

Jak uzasadnić unieważnienie postępowania, żeby decyzja była bezpieczniejsza?

Unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wymaga ścisłego przestrzegania przesłanek ustawowych oraz sporządzenia szczegółowego, logicznego i transparentnego uzasadnienia. Zamawiający powinien precyzyjnie wskazać podstawę prawną, opisać stan faktyczny i wykazać związek z przesłanką ustawową, aby zapewnić legalność decyzji i ograniczyć ryzyko skutecznych odwołań.