Termin na odwołanie w PZP – jak liczyć? Analiza art. 515 i orzecznictwo

Terminy na wniesienie odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) są jednym z najważniejszych elementów systemu środków ochrony prawnej w zamówieniach publicznych. Zgodnie z art. 515 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, odwołanie wnosi się w terminach określonych w ustawie. Prawidłowe obliczenie terminu jest kluczowe, ponieważ wniesienie odwołania po terminie skutkuje jego odrzuceniem bez rozpoznania merytorycznego. W praktyce liczenie terminów budzi wiele wątpliwości, a błędy w tym zakresie są jedną z najczęstszych przyczyn nieskuteczności odwołań.

Jakie przepisy regulują terminy na wniesienie odwołania?

W tej sprawie istotne są przede wszystkim:

• art. 515 PZP – reguluje ogólną zasadę, że odwołanie wnosi się w terminach określonych w ustawie,
• art. 516–518 PZP – precyzują szczegółowe terminy na wniesienie odwołania w zależności od rodzaju czynności zamawiającego i trybu postępowania,
• art. 111 Kodeksu cywilnego – jest stosowany pomocniczo do obliczania terminów, jeśli przepisy PZP nie stanowią inaczej.

Jakie orzeczenia pokazują, jak liczyć termin na odwołanie do KIO?

W praktyce szczególne znaczenie mają:

• wyrok KIO z 22 października 2021 r. (KIO 2036/21) – podkreśla, że terminy na wniesienie odwołania mają charakter prekluzyjny i nie podlegają przywróceniu,
• wyrok KIO z 7 lipca 2021 r. (KIO 1642/21) – wskazuje, że termin liczy się od dnia, w którym wykonawca powziął lub mógł powziąć informację o czynności lub zaniechaniu zamawiającego,
• wyrok KIO z 18 stycznia 2022 r. (KIO 19/22) – akcentuje, że prawidłowe ustalenie początku biegu terminu jest obowiązkiem strony wnoszącej odwołanie.

W doktrynie, między innymi w komentarzu A. Wiktorowskiego do Prawa zamówień publicznych, podkreśla się, że rygorystyczne przestrzeganie terminów jest fundamentem skutecznej ochrony prawnej w zamówieniach publicznych.

Jak liczyć terminy na wniesienie odwołania krok po kroku?

Jak ustalić właściwy termin w zależności od czynności zamawiającego?

Na początku trzeba ustalić, z jakim rodzajem czynności masz do czynienia i jaki termin przewiduje ustawa.

• 10 dni – od dnia przesłania informacji o czynności zamawiającego, na przykład o wyborze oferty najkorzystniejszej, wykluczeniu wykonawcy albo odrzuceniu oferty, zgodnie z art. 516 ust. 1 PZP,
• 5 dni – w przypadku postępowań poniżej progów unijnych, zgodnie z art. 516 ust. 2 PZP,
• inne terminy – przykładowo odwołanie na treść ogłoszenia lub dokumentów zamówienia wnosi się w terminie 10 dni od dnia publikacji ogłoszenia albo udostępnienia dokumentów, zgodnie z art. 517 PZP.

Od kiedy biegnie termin na wniesienie odwołania?

Termin liczy się od dnia, w którym wykonawca powziął albo mógł powziąć informację o czynności lub zaniechaniu zamawiającego. Jeżeli informacja została przekazana elektronicznie, termin liczy się od dnia doręczenia, na przykład od chwili odczytania e-maila albo udostępnienia informacji na platformie. To właśnie prawidłowe ustalenie początku biegu terminu najczęściej decyduje o tym, czy odwołanie będzie w ogóle mogło zostać rozpoznane.

Jak technicznie liczyć termin na odwołanie?

Terminy liczy się zgodnie z art. 111 Kodeksu cywilnego. Nie wlicza się dnia, w którym nastąpiło doręczenie, a termin upływa z końcem ostatniego dnia. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia roboczego. Trzeba też pamiętać o bardzo ważnej kwestii praktycznej. W przypadku KIO znaczenie ma moment doręczenia pisma do Izby, a nie samo nadanie pisma na poczcie. Nie działa tu zasada znana z postępowania cywilnego, według której oddanie pisma w placówce pocztowej może oznaczać zachowanie terminu.

Jakie są skutki przekroczenia terminu na wniesienie odwołania?

Odwołanie wniesione po terminie podlega odrzuceniu bez rozpoznania merytorycznego, zgodnie z art. 522 PZP. Terminy mają charakter prekluzyjny, co oznacza, że nie podlegają przywróceniu. Nawet drobna pomyłka może więc definitywnie zamknąć drogę do skorzystania ze środka ochrony prawnej.

Jakie błędy najczęściej pojawiają się przy liczeniu terminu na odwołanie?

W praktyce najczęściej pojawiają się takie problemy jak:

• błędne ustalenie początku biegu terminu – trzeba dokładnie ustalić, kiedy informacja została doręczona,
• niezachowanie właściwego terminu – szczególnie trzeba uważać na krótsze terminy w postępowaniach krajowych,
• liczenie terminu od daty sporządzenia dokumentu, a nie od daty doręczenia informacji – termin biegnie od doręczenia, nie od samego sporządzenia pisma przez zamawiającego,
• brak monitorowania platformy elektronicznej – wykonawca powinien regularnie sprawdzać platformę, na której zamawiający udostępnia informacje i dokumenty.

Wsparcie w zamówieniach publicznych dla firm budowlanych – kiedy liczenie terminu decyduje o całej sprawie?

Jeżeli prowadzisz firmę budowlaną i działasz w zamówieniach publicznych, dobrze wiesz, że o utracie kontraktu może przesądzić nie tylko treść decyzji zamawiającego, ale też jeden błąd w reakcji na tę decyzję. W praktyce źle policzony termin potrafi zamknąć drogę do skutecznego działania, zanim sprawa w ogóle trafi do merytorycznej oceny. Właśnie dlatego wsparcie prawnika od zamówień publicznych dla firm budowlanych bywa tak ważne już na etapie analizy korespondencji, platformy zakupowej i dokumentacji postępowania. Jeżeli chcesz ocenić swoją sytuację, przygotować strategię działania albo sprawdzić, czy w Twojej sprawie są podstawy do wniesienia odwołania, skontaktuj się mailowo: kamil.hupajlo@khg.pl. Taka konsultacja często pozwala wychwycić ryzyka i podjąć decyzję, zanim będzie za późno.

Co warto zapamiętać przy liczeniu terminu na wniesienie odwołania?

Prawidłowe liczenie terminów na wniesienie odwołania do KIO jest kluczowe dla skutecznej ochrony prawnej. Trzeba ściśle przestrzegać przepisów art. 515–518 PZP, korzystać z zasad liczenia terminów wynikających z art. 111 Kodeksu cywilnego oraz stale monitorować czynności zamawiającego. Orzecznictwo KIO wyraźnie pokazuje, że terminy mają charakter prekluzyjny i muszą być traktowane rygorystycznie. Nawet niewielki błąd w liczeniu terminu może skutkować utratą prawa do wniesienia odwołania.