Jak zamawiający powinien badać zasadność zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa?

Obowiązek z art. 18 ust. 4 PZP w praktyce i świetle orzecznictwa KIO

Obowiązek zamawiającego z art. 18 ust. 4 PZP

Zgodnie z art. 18 ust. 4 PZP zamawiający ma obowiązek ocenić zasadność zastrzeżenia informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa. Nie jest to czynność techniczna ani formalna – to jeden z kluczowych elementów gwarantujących przestrzeganie zasady jawności postępowania i równego traktowania wykonawców. Więcej na ten temat dowiesz się w tym artykule.

Typowy problem czyli zastrzeganie całości wyjaśnień kalkulacji ceny w Prawie zamówień publicznych

W licznych postępowaniach zamawiający napotykają sytuację, w której wykonawcy próbują zastrzec całość wyjaśnień dotyczących kalkulacji ceny. Często zastrzeżenie obejmuje nie tylko dane kosztowe, lecz także informacje wynikające wprost z przepisów – jak minimalne wynagrodzenie czy koszty pracy – albo informacje narzucone w SWZ. Wówczas kluczowe jest, by zamawiający rzeczywiście zbadał, czy dane fragmenty spełniają ustawowe przesłanki poufności.

Aktywna weryfikacja, a nie przyjęcie wszystkiego bez analizy

Orzeczenie KIO 720/21 nakłada na zamawiających obowiązek aktywnej, a nie biernej roli. Izba podkreśliła, że zamawiający musi ocenić prawdziwość przedstawionego uzasadnienia. Nie wolno mu przyjmować go „na wiarę”. Jeśli wykonawca ogranicza się do ogólnikowych formułek, zamawiający powinien zastrzeżenie odrzucić.

Zakaz zastrzegania całych dokumentów w rozumieniu KIO

Jeszcze bardziej restrykcyjne jest orzeczenie KIO 25/21 (w pliku cytowane jako KIO 24/21), które jasno wskazuje, że nie można utajnić całego dokumentu. Zamawiający musi w takiej sytuacji dokonać selekcji informacji – zastrzeżeniu mogą podlegać tylko konkretne elementy, a reszta musi zostać odtajniona.

Kiedy odtajnienie jest obowiązkowe?

Ważne jest także orzeczenie KIO 2758/21, zgodnie z którym zamawiający musi ustalić, czy wykonawca wykazał przesłanki tajemnicy przedsiębiorstwa. Jeżeli wykonawca tego nie zrobił – zamawiający musi odtajnić dokument. Brak tej weryfikacji stanowi naruszenie PZP. W tym zakresie warto zapoznać się z poprzednim artykułem na naszej stronie, który jest poświęcony wyłącznie zagadnieniu odtajnienia.

Jawność a wyjaśnienia rażąco niskiej ceny przy tajemnicy przedsiębiorstwa

Analizując także orzeczenia dotyczące wyjaśnień rażąco niskiej ceny – KIO 960/13, KIO 2031/14, KIO 312/16 – należy podkreślić, że zamawiający ma obowiązek zapewnienia konkurentom dostępu do informacji niezbędnych do weryfikacji, czy oferta została oceniona prawidłowo. Wyjaśnienia, które nie są poufne, muszą być jawne.

Co zamawiający powinien sprawdzić?

Prawidłowa ocena zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa wymaga od zamawiającego:

• analizy zakresu zastrzeżenia,
• oceny uzasadnienia,
• weryfikacji realnej wartości gospodarczej danych,
• sprawdzenia, czy dane są powszechnie znane,
• analizy, czy wykonawca stosuje środki ochrony poufności,
• decyzji o odtajnieniu – jeśli choć jedna przesłanka nie jest spełniona.

Zaniechanie tej analizy prowadzi do naruszenia art. 18 ust. 1–4 PZP i rodzi ryzyko unieważnienia postępowania.