Odrzucenie oferty z uwagi na rażąco niską cenę – kiedy jest nieuchronne?

Rażąco niska cena (RNC) nie oznacza automatycznego odrzucenia oferty. Ustawa Prawo zamówień publicznych wprowadza jasną sekwencję działań: najpierw powstają wątpliwości, następnie wezwanie do wyjaśnień, potem analiza przedstawionych dowodów. Dopiero gdy wykonawca nie wykaże realności ceny albo nie odpowie w terminie, pojawia się obowiązek odrzucenia oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 224 ust. 6 PZP.

Kluczowe jest jednak to, że odrzucenie nie może być reakcją na skróty. Bez uprzedniego wezwania i rzetelnej oceny wyjaśnień czynność będzie wadliwa. Z drugiej strony – jeżeli wyjaśnienia są lakoniczne, niespójne, pozbawione dowodów albo spóźnione, zamawiający nie może ich ratować. W takim przypadku odrzucenie przestaje być uznaniowe, a staje się konsekwencją braku wykazania realności ceny.

Kiedy odrzucenie oferty jest nieuchronne?

Odrzucenie oferty następuje, gdy wykonawca:

1. nie udzielił wyjaśnień w terminie, albo
2. wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej ceny/kosztu (art. 226 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 224 ust. 6 PZP). Bez uprzedniego wezwania i oceny wyjaśnień – odrzucić oferty nie wolno (por. KIO 209/21 oraz odwołanie do orzeczenia TSUE C‑599/10).

Jak budować uzasadnienie odrzucenia, aby utrzymać je w KIO?

Tutaj istotne jest, aby wskazać na trzy istotne kwestie i warto też być uważnym, aby nie popełnić błędu opisanego w ostatnim punkcie:

• Opisz przebieg: przesłanki wątpliwości, treść wezwania, termin, odpowiedź (lub jej brak).
• Wskaż luki: brak odniesienia do kluczowych elementów, brak liczb, brak dowodów; wskaż naruszenia obowiązkowych obszarów (np. koszty pracy).
• Pokaż weryfikację: dlaczego przedstawione „rabatowe” czy „logistyczne” tezy nie mają przełożenia na mierzalne oszczędności.
• Zachowaj spójność między treścią wezwania a oceną wyjaśnień (KIO 1679/21).  

Odrzucenie oferty za rażąco niską cenę – zabezpiecz decyzję przed odwołaniem

Odrzucenie oferty z powodu rażąco niskiej ceny to jedna z najczęściej kwestionowanych czynności w KIO. Wystarczy niespójność między treścią wezwania a uzasadnieniem albo zbyt ogólna ocena wyjaśnień, aby całe postępowanie wróciło do punktu wyjścia. Pomagam zamawiającym przeanalizować materiał dowodowy, ocenić ryzyko procesowe i przygotować uzasadnienie odrzucenia tak, aby było logiczne, kompletne i odporne na zarzuty. Jeżeli stoisz przed decyzją o wykluczeniu oferty za rażąco niską cenę, warto zabezpieczyć ją zanim trafi do KIO. Napisz do mnie, omówimy szczegóły i opracujemy plan działania.

Czego uczy praktyka kontroli i orzecznictwo?

Trzeba nastawić się na kilka możliwych scenariuszy:

• Lakoniczne wyjaśnienia bez dokumentów = odrzucenie (przykłady z kontroli; KIO 1707/21).
• Przerzucanie kosztów na inne umowy = wskaźnik RNC i podstawa do negatywnej oceny (przykład z kontroli oraz KIO 337/22 przywołane w materiale UZP).
• Jeśli wykonawca nie odpowie w terminie – odrzucenie jest obowiązkiem (przykład z kontroli: różnica >30% i brak odpowiedzi – odrzucenie na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 PZP w zw. z art. 224 ust. 6 PZP).  

Specyfika postępowania odwoławczego – rozkład ciężarów

W KIO o wyniku często przesądza kto i co musi udowodnić:

• Wykonawca/uczestnik – że nie ma rażąco niskiej ceny (art. 537 pkt 1 PZP).
• Zamawiający – gdy wykonawca nie jest uczestnikiem – broni braku RNC (art. 537 pkt 2 PZP).
• Izba ocenia materiał, którym dysponował zamawiający w dacie czynności – dorzucanie nowych dowodów „po fakcie” zwykle nie pomaga (KIO 1707/21).

Odrzucenie za RNC to nie „uznaniowa sankcja”, lecz rezultat: rzetelnego wezwania → niewystarczających (lub spóźnionych) wyjaśnień → transparentnej, dowodowej oceny. Tak przygotowane odrzucenie ma bardzo wysoką odporność na odwołania.